Reklam
Reklam
Bu alana reklam vermek için 0532 7909746

Site rengi

Tasarım

Geniş
Kutulu
Reklam
yks kitaplar
YKS KİTAPLAR

16:10 SAHİL GÜVENLİK KOMUTANLIĞINA ERBAŞ ALIMI,yks kitaplar, yks kitaplarım, yks kitap,yks

17:02 İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA PERSONEL ALIMI,yks kitaplar, yks kitaplarım, yks kitap, yks, yks kitap merkezi, en iyi yks kitapları burada, yks puan hesaplama

17:09 RİZE BELEDİYESİNE PERSONEL ALIMI,yks kitaplar, yks kitaplarım, yks kitap, yks, yks kitap merkezi, en iyi yks kitapları

17:26 BOLU ABANT İZZET BAYSAL ÜNİVERSİTESİNE PERSONEL ALIMI,yks kitaplar, yks kitaplarım, yks kitap, yks, yks kitap merkezi, en iyi yks kitapları

15:45 SAHİL GÜVENLİK KOMUTANLIĞINA PERSONEL ALIMI,yks kitaplar, yks kitaplarım, yks kitap, yks, yks kitap merkezi, en iyi yks kitapları burada

15:50 İÇİŞLERİ BAKANLIĞI GÖÇ İDARESİNE PERSONEL ALIMI,yks kitaplar, yks kitaplarım, yks kitap, yks, yks kitap merkezi, en iyi yks kitapları burada

17:32 ÇEKMEKÖY(İSTANBUL) BELEDİYESİNE PERSONEL ALIMI,yks kitaplar, yks kitaplarım, yks kitap, yks, yks kitap merkezi

17:32 GÜRPINAR(VAN) BELEDİYESİNE PERSONEL ALIMI,yks kitaplar, yks kitaplarım, yks kitap, yks, yks kitap merkezi, en iyi yks kitapları burada

17:31 KAFKAS(KARS) ÜNİVERSİTESİNE PERSONEL ALIMI,yks kitaplar, yks kitaplarım, yks kitap, yks, yks kitap merkezi

17:28 JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞINA SÖZLEŞMELİ UZMAN ERBAŞ ALIMI,yks kitaplar, yks kitap, yks kitaplarım, yks, yks kitap merkezi

22:28 MSB BAKANLIĞI SÖZLEŞMELİ ER ALIMI,yks kitaplar,yks kitaplarım,yks kitap,yks kitap merkezi, en iyi yks kitapları burada, yks puan hesaplama, yks sistemi hakkında bilgi, yks merkezi, yks

20:36 TSK DIŞ KAYNAKTAN MUVAZZAF ASTSUBAY ADAYI ALIMI,yks kitaplar, yks kitap, yks kitaplarım

20:08 TSK 2018 YILI DIŞ KAYNAKTAN MUVAZZAF SUBAY ADAYI ALIMI,yks kitaplar, yks kitap, yks kitaplarım

22:00 EYNESİL (GİRESUN) BELEDİYESİNE PERSONEL ALIMI,yks kitaplar, yks kitap, yks kitaplarım, yks kitap merkezi

20:10 ERCİYES(KAYSERİ) ÜNİVERSİTESİNE PERSONEL ALIMI,yks kitaplar, yks kitap, yks kitaplarım

21:11 MALATYA ORDUEVİNE PERSONEL ALIMI,yks kitaplar, yks kitap, yks kitaplarım

20:06 MARDİN AİLE ÇALIŞMA VE SOSYAL HİZMETLER İL MÜDÜRLÜĞÜ’NE PERSONEL ALIMI,yks kitaplar, yks kitap, yks kitaplarım

17:25 DÜZCE ÜNİVERSİTESİNE PERSONEL ALIMI,yks kitaplar, yks kitaplarım, yks kitap, yks kitap merkezi

17:00 TSE KURUMUNA PERSONEL ALIMI,yks kitaplar, yks kitaplarım, yks kitap, yks kitap merkezi

16:44 KAFKAS(KARS) ÜNİVERSİTESİNE PERSONEL ALIMI, yks kitaplar, yks kitap, yks kitaplarım, yks kitap merkezi

Ses Bilgisi Konu Anlatımı ve Soru Çözümleri,yks kitaplar, yks kitap, yks kitap merkezi, en iyi yks kitapları burada, yks puan hesaplama, yks sistemi hakkında bilgi,yks merkezi

Bu gelinlikleri prensesler bile giymedi bugüne kadar! İşte 2016 yılının en çok konuşulan düğünleri… Daha doğrusu görkemli düğünleri bile gölgede bırakan gelinlikleri…

Ses Bilgisi Konu Anlatımı ve Soru Çözümleri,yks kitaplar, yks kitap, yks kitap merkezi, en iyi yks kitapları burada, yks puan hesaplama, yks sistemi hakkında bilgi,yks merkezi
  • Ders notları
  • 25 Kasım 2016
  • Ses Bilgisi Konu Anlatımı ve Soru Çözümleri,yks kitaplar, yks kitap, yks kitap merkezi, en iyi yks kitapları burada, yks puan hesaplama, yks sistemi hakkında bilgi,yks merkezi için yorumlar kapalı
  • 490 KEZ OKUNDU
Reklam

YKS TÜRKÇE Ses Bilgisi Konu Anlatımı ve Sorular

Konuşmada çıkan seslerin yazıdaki işaretlerine harf denir. Türkçede 29 harf vardır. Bu harflerin 8 tanesi ünlü, 21 tanesi ünsüz harftir.
Dilimizdeki ünlü harfler şunlardır: a, e, ı, i, o, ö, u, ü. Bunlardan a, ı, o, u, kalın ünlü, e, i, ö, ü, ise ince ünlüdür. Diğer 21 harf ise ünsüzdür.
Ağızdan hiçbir takıntıya uğramadan çıkan seslere ünlü (sesli), çeşitli engellere uğrayarak çıkan seslere ise ünsüz (sessiz) harf denir.

SES BİLGİSİ BAĞLI YAZIM YANLIŞLARI

1. Ünsüz Yumuşaması (Ünsüz Değişimi)

Türkçedeki p, ç, t, k sert süreksiz ünsüzlerden biriyle biten bir kelimenin sonuna sesli ile başlayan bir ek geldiğinde, kelimenin sonundaki sert süreksiz yumuşayarak p (b), ç (c), t (d), k (g, ğ) olur.

♦ yüzgeç – i → yüzgeci,
♦ konak – a → konağa,
♦ senet – in → senedin,
♦ batık – a → batığa

Ancak tek heceli sözcüklerin bazıları bu kurala uymaz.
♦ geç – e, küp – e, süt – e
Yabancı kelimelerin çoğu ünsüz yumuşamasından etkilenmez.
♦ sanat – a, hukuk – u, şöhret – i
Özel isimlerde bu kural yazımda uygulanmaz, okumada uygulanır.
♦ Karabük – ü yazılır, Karabüğü diye okunur.

2. Ünsüz Sertleşmesi (Ünsüz Benzeşmesi)
Sert ünsüz harflerle biten „„p, ç, t, k, f, h, s, ş‟‟
(Fı S Tı K Çı Şa Ha P) bir sözcüğün sonuna, „„c,d,g‟‟ yumuşak ünsüzleriyle başlayan bir ek getirildiğinde, bu yumuşak ünsüzler, sert ünsüzleri gördüklerinde onlar da sertleşir „„ç, t, k‟‟ olur. Buna ünsüz benzeşmesi denir.
♦ unut – gan → unutkan
♦ seç – gin → seçkin
♦ af – dan → aftan
♦ sis – de → siste
♦ hafif – ce → hafifçe
♦ alış – gan → alışkan
♦ kıs – ganç → kıskanç
♦ kaç – dı → kaçtı

! UYARI
Yazım yanlışları genellikle yumuşama ve benzeşme kuralına uyulmamaktan kaynaklanır.
Sanatcı başarılı olmakdan korkmamalıdır.

Örnek Soru
Rıhtım suları benim aydınlığımdı (I)
Ben kalırdım sular iterdi beni (II)
Yalnızlığına gemilerin rıhtımlardan (III – IV)
Gemiler o eski ihtiyar gemilerdi (V)
Bu dizelerde geçen altı çizili sözcüklerle ilgili olarak aşağıda belirtilenlerden hangisi doğrudur?
A) I. sözcükte, herhangi bir ses olayı yoktur.
B) II. sözcükte, ünlü değişmesi görülmektedir.
C) III. sözcükte birden fazla ses olayı vardır.
D) IV. sözcükte, ünsüz benzeşmesi vardır.
E) V. sözcükte, ünlü daralması vardır.

Çözüm
III. cümlede geçen sözcüğün ses olayına uğramadığı hali “yalın-ız-lık-ın-a‟‟ dır. “ı‟‟ ünlüsü düşmüş, “k” ünsüzü de yumuşamıştır. Diğer sözcüklerle ilgili bilgiler ise yanlıştır.
Yanıt C

Örnek Soru
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yazım yanlışı vardır?
A) Aradığın bilgiyi, ansiklopedinin 6’ncı cildinde bulabilirsin.
B) Mektubuna “Sayın Başbakan” diye başlayabilirsin.
C) Konser yarın akşam saat 20.30’a ertelenmiş.
D) 1975’de liseyi, 1979’da üniversiteyi bitirmiş.
E) 22 Mart Pazartesi günü göreve başlayacakmış.
Çözüm
D seçeneğinde bir ünsüzün sertleşmemesi, yazım yanlışına neden olmuştur. O sayı 1975’te diye yazılmalıdır.
Yanıt D

3. Ses (Ünlü-Hece) Düşmesi
İkinci hecesinde dar ünlü (ı, i, u, ü) bulunan bir sözcüğe ünlü ile başlayan bir ek geldiğinde dar ünlü düşer.

! UYARI
Kimi sözcükler çekim eki aldıklarında ünlü düşmesi olur.
♦ şekil – ini → şeklini
♦ resim – in → resmin
♦ karın – ı → karnı
♦ oğul – u → oğlu

Onun ömürü bu köyde geçti cümlesinde “ömürü” sözcüğünün yazımı yanlıştır. Doğrusu “ömrü” olmalıydı.

! UYARI
Kimi sözcükler yapım eki aldıklarında ünlü düşmesi olur.
♦ sıyır – ık → sıyrık
♦ sızı – lamak → sızlamak
♦ yanıl – ış → yanlış
♦ yalın – ız → yalnız
♦ kıvır – ım → kıvrım
♦ devir – im → devrim

! UYARI
“Etmek, olmak‟‟ yardımcı eylemleri kimi ad soylu sözcüklerle birleştiğinde ses düşmesi olur.
♦ sabır – etmek → sabretmek
♦ kahır – oldum → kahroldum
♦ seyir – etmek → seyretmek
♦ kayıp – olmak → kaybolmak
♦ kayıt – etmek → kaydetmek

! UYARI
Kimi iki ad soylu sözcük birleştiğinde ünlü düşmesi olur. Buna Ünlü AĢınması denir.
♦ ne – için → niçin
♦ ne – asıl → nasıl
♦ kayın – ana → kaynana
♦ kahve – altı → kahvaltı
♦ cuma – ertesi → cumartesi

! UYARI
„„-idi, -imiş, -iken, -ise‟‟ ek eylemleri eylemlerle birleştiğinde başlarındaki „„i‟‟ ünlüsünü yitirirler.
♦ geliyor – idi → geliyordu
♦ okuyacak – imiş → okuyacakmış
♦ çalışır – ise → çalışırsa
♦ koşar – iken → koşarken

4. Ses (Ünlü) Türemesi
Bazı sözcüklerin küçültülmesi ya da pekiştirilmesinde ünlü türeyebilir. Bazı kelimeler son sesteki çift ünsüzleri arasında dar ünlü türer.
♦ Emr → emir
♦ kahr → kahır
♦ bir – cik → biricik
♦ sap – sağlam → sapasağlam
♦ gül – cük → gülücük
♦ az-cık → azıcık

5. Kaynaştrma
Türkçe sözcüklerin kök ve gövdelerinde iki ünlü yan yana bulunmaz. Ünlü harfle biten bir kelimenin ya da ekin sonuna ünlü harfle başlayan bir ek gelirse araya „„n, s, ş, y‟‟ harflerinden biri girer.
♦ anne – e → anneye
♦ soba – in → sobanın
♦ altı – ar → altışar
♦ Masanın çivisi çıkmış.
♦ Çeşmenin suyu akıyor.

Örnek Soru
Sanat hayatının ilk devresinde çoğu sanatçı gibi o da romantizm hareketinin başında bulunur.
Bu cümlede aşağıdaki ses olaylarından hangisi yoktur?
A) Kaynaştırma ünsüzü
B) Ünlü düşmesi
C) Ünsüz yumuşaması
D) Ünsüz sertleşmesi
E) Ünlü türemesi
Çözüm
devir → ünlü düşmesi,
hayatının → kaynaştırma,
çok – u → ünsüz yumuşaması,
sanatçı → Ünsüz sertleşmesi vardır.
Ünlü türemesi görülen sözcük yoktur.
Yanıt E
Kökte Ünlü Değişimi
Kimi sözcüklere „„-a‟‟ durum eki eklendiğinde, sözcüğün kökündeki ünlü değişir.
Ben – a → bana
Sen-a → sana
Dudak Ünsüzleri Benzeşmesi (n, b Çatışması)
Türkçe sözcüklerde „„b‟‟ ünsüzü kendinden önce gelen „„n‟‟ ünsüzünü „„m‟‟ ünsüzüne çevirir.
Bu kuralın uygulanmadığı sözcüklerde yazım yanlışı vardır.
→ çenber – çember
→ anbar – ambar
→ tenbel – tembel
→ tonbul – tombul
→ çarşanba – çarşamba
→ penbe – pembe

! UYARI
Bu kural özel isimlerde uygulanmaz
♦ İstanbul
♦ Safranbolu

6. Ünsüz Türemesi (Ünsüz İkizleşmesi)
“etmek, olmak” yardımcı eylemleri ad soylu kimi sözcüklerle birleşince, ad soylu sözcüğün son ünsüzü bir kez daha türer. Buna ünsüz türemesi denir.
♦ his – etmek → hissetmek
♦ hal – oldu → halloldu
♦ zan – etti → zannetti
♦ af – etti → affetti

! UYARI
Ünsüz türemesi görülen sözcükler bitişik yazılır.

7. Ses Değişmesi
Bir etken nedeniyle bir sesin başka bir sese dönüşmesine ses değişmesi denir. Türkçedeki -idi, imiş, -ise, -ile; ünlü harflerle biten kelimelerle birleşirken eklerin önlerindeki “i” sesi “y” sesine dönüşür. Diğerleri de ünlü uyumuna uyar.
♦ buralarda – idi → buralardaydı
♦ gece – imiş → geceymiş
Ünsüz Düşmesi
Kimi sözcükler „„-cik‟‟ yapım ekini aldıklarında sözcüğün kökündeki son ünsüz düşer.
♦ sıcak – cık → sıcacık
♦ küçük – cük → küçücük
♦ ufak – cık → ufacık
♦ minik – cik → minicik
♦ yüksek – elmek → yükselmek
♦ alçak – almak → alçalmak

Ünlü Daralması (Ünlü Değişimi)
Düz geniş ünlülerle “-a,-e” biten bir sözcüğün arkasına „„-yor,-y‟‟ eki geldiğinde, bu düz geniş ünlüler daralır “-ı, -i, -u, -ü” olur.
♦ bekle – yor → bekliyor
♦ dinle – yor → dinliyor
♦ söyle – yor → söylüyor
♦ okuma – yor → okumuyor
♦ durma – yor → durmuyor
♦ de – yor → diyor,
♦ de – y – ecek → diyecek
♦ ye – yor → yiyor,
♦ ye – y – ecek → yiyecek

Ulama
Ünsüzle biten bir sözcüğün arkasına, ünlü ile başlayan başka bir sözcük geldiğinde, ilk sözcüğün son ünsüzü ile ikinci sözcük bitişikmiş gibi okunur. Buna ulama denir.
♦ Herkes evinin önünü temizlesin.
Herke sevini nönü temizlesin.

! UYARI
Ünsüzle biten bir sözcükle, ünlü ile başlayan bir sözcük arasında noktalama imi (işareti) varsa ulama yapılmaz.
♦ Gelen, adamı şöyle bir süzdü.

TÜRKÇE SÖZCÜKLERLE İLGİLİ GENEL ÖZELLİKLER
a) Türkçe sözcükler iki ünsüzle başlamaz.
Plan, tren, gram, spor…
b) O-Ö‟‟ ünlüleri Türkçe sözcüklerin yalnızca ilk hecesinde bulunur.
Radyo, istasyon, yakamoz, salon, otobüs…
c) Türkçe sözcüklerin kökünde iki aynı ünsüz yan yana bulunmaz.
Millet, hiddet, hürriyet, şiddet…
d) Türkçe sözcüklerde iki ünlü yan yana bulunmaz
Saat, şiir, saadet, aile, daima…
e) Türkçe sözcüklerde kimi yabancı ve yansıma sözcükler dışında „‟j‟‟ ünsüzü bulunmaz.
Jilet, jandarma, jeton, nejla…

ALINTIDIR. kpsscini.com.

.

.

.

.

.

.

.

.

yks kitaplar, yks kitap, yks kitap merkezi, en iyi yks kitapları burada, yks puan hesaplama, yks sistemi hakkında bilgi, yks merkezi, ankara yks kitapları, en iyi yks kitapları, yks kitaları hakkında, yks sınav merkezi, yks sınav tarihi, yks kitapların satışı, istanbul yks kitapları, en iyi yks kitapları, yks kitaplarım

Reklam
BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ